Eşya Hukuku Kısaltılmış Ders Kitabı

GİRİŞ

Sayfa

I. EŞYA HUKUKUNUN KONUSU 1

II. AYNÎ HAK KAVRAMI VE UNSURLARI. 1

A. Kavram 1

B. Unsurları 2

1) Eşya 2

a) Kavram 2

b) Eşya kavramına girmeyen aynî hak konuları (objeleri) 5

aa) Bağımsız ve sürekli haklar 5

bb) Doğal güçler, enerji. 5

cc) Üzerinde aynî hak kurulabilen haklar. 5

c) Eşya çeşitleri ve ayrımın aynî haklar yönünden önemi. 6

aa) Taşınır eşya – Taşınmaz eşya 6

bb) Basit eşya – Birleşik eşya – Eşya birliği. 6

cc) Misli eşya – Gayrimisli eşya. 7

dd) Tüketime tabi olan-olmayan eşya. 7

ee) Bölünebilen-Bölünemeyen eşya 8

ff) Özel mülkiyete tabi olabilen-Özel mülkiyete tabi olamayan eşya 8

gg) Sahipli eşya — Sahipsiz eşya (res nullius) 8

2) Eşya Üzerinde Doğrudan Doğruya Hâkimiyet 9

3) Herkese Karşı İleri Sürülebilirlik. 9

III. AYNÎ HAKLARIN SINIFLANDIRILMASI. 10

1) Sağladığı Yetkiye Göre 10

a) Mülkiyet hakkı. 10

b) Sınırlı aynî haklar 10

aa) İrtifak hakları. 10

bb) Rehin hakları. 10

cc) Taşınmaz yükü11

2) Hak Sahibinin Tayin Ediliş Tarzına Göre.11

IV. AYNÎ HAKLARA HÂKİM OLAN PRENSİPLER. 12

1) Belirlilik (Muayyenlik) Prensibi 12

2) Kamuya Açıklık (Aleniyet) Prensibi 13

3) İnancın Korunması Prensibi. 13

4) Sınırlı Sayı ve Tipe Bağlılık Prensibi. 13

5) Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımı İşlememesi Prensibi. 14

V. AYNÎ HAK - ALACAK HAKKI VE EŞYAYA BAĞLI BORÇ AYRIMI. 14

BİRİNCİ KISIM

ZİLYETLİK VE TAPU SİCİLİ

Birinci Bölüm

ZİLYETLİK

§ 1. GENEL BAKIŞ . 17

§ 2. ZİLYETLİK KAVRAMI VE ZİLYETLİĞİN NİTELİĞİ 19

I. KAVRAM 19

II. ZİLYETLİĞİN HUKUKİ NİTELİĞİ 21

§ 3. ZİLYETLİĞE TÂBİ ŞEYLER 23

§ 4. ZİLYETLİĞİN ÇEŞİTLERİ . 24

1) Haklı - Haksız Zilyetlik. 24

2) İyi Niyetli - Kötü Niyetli Zilyetlik 24

3) Malik Sıfatıyla - Başka Sıfatla Zilyetlik 24

4) Asli - Fer’î Zilyetlik 25

5) Kendisi İçin - Başkası İçin zilyetlik ve Hizmet Zilyetliği (Zilyet Yardımcılığı). 26

6) Dolaylı - Dolaysız zilyetlik. 27

7) Tek Başına - Birlikte (Müşterek ve Elbirliğiyle) Zilyetlik 27

§ 5. ZİLYETLİĞİN KAZANILMASI VE KAYBI. 28

I. ZİLYETLİĞİN KAZANILMASI 28

1) Aslen Kazanma 28

2) Devren Kazanma. 29

3) Tesisen (Kurulmaya Bağlı) Kazanma 29

4) Miras Yolu ile Kazanma 30

II. ZİLYETLİĞİN DEVRİNİN ÇEŞİTLİ ŞEKİLLERİ. 30

1) Kısa Elden Teslim (Zilyetlik Sıfatının Değiştirilmesi) Yoluyla Zilyet Kılma 30

2) Yeni Zilyedin Dolaysız (Doğrudan Doğruya) Zilyet Kılınması 31

a) Malın teslimi. 31

b) Araçların teslimi 32

c) Malın, yeni zilyedin fiili hâkimiyetine bırakılması. 33

3) Yeni Zilyedin, Dolaylı (Vasıtalı) Zilyet Kılınması 33

a) Temsilci aracılığı ile zilyetliği kazanma. 34

b) Hükmen teslim 35

c) Zilyetliğin havalesi. 37

d) Emtiayı temsil eden senetlerin teslimi 41

III. ZİLYETLİĞİN SONA ERMESİ. 42

1) Zilyedin Arzusu ile Sona Erme 42

2) Fiili Hâkimiyet Kaybı 43

§ 6. ZİLYETLİĞİN KORUNMASI. 43

I. ZİLYEDİN KUVVET KULLANMA İMKÂNI 44

II. ZİLYETLİK DAVALARI 46

1) Zilyetliğin Gasbında İade ve Tazminat Davaları 47

a) Zilyetliğin iadesi davası. 47

b) Tazminat davası. 48

2) Zilyetliğe Saldırı Halinde Açılacak Davalar 49

a) Saldırıya son verilmesi talebi 49

b) Saldırı sebebinin önlenmesi talebi. 50

c) Saldırıdan doğan zararların tazmini talebi. 51

3) Hak Düşürücü Süreler 51

4) Yargılama Usulü. 52

III. ZİLYETLİĞİN İDARİ YOLDAN KORUNMASI 52

1) Amaç 52

2) Usul 53

a) Yetkili makam. 53

b) Başvuru. 53

c) Soruşturma ve karar 53

3) Kararın Sonuçları. 54

a) İdare bakımından. 54

b) Haklara etkisi bakımından 54

c) Uygulanması bakımından. 55

4) Saldırının Tekrarlanmasında Ceza Yaptırımı. 55

§ 7. TAŞINIRLARDA ZİLYETLİĞİN HAK KARİNESİ OLUŞU. 55

I. KARİNELER 56

1) Mülkiyet Karinesi 56

2) Başkasının Mülkiyet Karinesine Dayanma. 57

3) Fer’î Zilyetlikte Sınırlı Aynî Hak Veya Kişisel Hak Karinesi. 58

II. KARİNENİN ROLÜ. 59

A. Hâlihazır Zilyedin Hak Karinesine Dayanan Savunması 59

B. Önceki Zilyedin Hak Karinesine Dayanan Talebi (Taşınır Davası) 59

1) Taşınır Davasının Şartları 60

a) Zilyetlik, zilyedin iradesi dışında sona erdirilmiş olmalıdır 60

b) Şimdiki (hâlihazır) zilyedin üstün hak karinesinin çürütülmesi. 61

aa) Birinci imkân: Şimdiki (hâlihazır) zilyedin zilyetliği kötü niyetle kazandığını ispat 62

bb) İkinci imkân: Malın elinden rızası dışında çıktığını ispat 62

2) Taşınır Davasının Özellikleri. 66

a) Mülkiyete dayanan istihkak davasına nazaran özellikleri. 66

b) Zilyetlik davasına nazaran özellikleri 67

C. Zilyetlik Karinesine Güvenerek Kazanılan Hakkın Korunması 68

1) İyi Niyetle Kazanmanın Tam Korunduğu Haller. 69

a) Emin sıfatıyla zilyetten aynî hak kazanılması. 69

b) Para ve hamile yazılı senetlerin kazanılması. 72

2) İyi Niyetle Kazanmanın Korunmadığı Haller 72

3) İ yi Niyetle Kazanmanın Kısmen Korunduğu Haller. 73